Eldiven Kullanma Talimatı: Riske Göre Doğru Eldiven Seçimi

Bu talimat, eldiven gerektiren işlerde doğru eldivenin seçilmesi, kullanılması, kontrolü ve saklanması için uyulacak kuralları belirler. Mekanik, kimyasal, biyolojik, termal ve elektriksel risklerle çalışan bütün çalışanları ve onları yönlendiren amirleri kapsar. Eldiven, ellere yönelik riskler makine koruyucusu, kapalı sistem ya da iş organizasyonu gibi toplu önlemlerle yeterince azaltılamadığında devreye giren son koruma katmanıdır.

Eldiven kullanımı, işe başlama eğitiminde ve temel eğitimin KKD konusunda uygulamalı olarak anlatılır. Çalışan; hangi işte hangi eldiveni kullanacağını, eldivendeki işaretleri okumayı, kullanım öncesi kontrolü ve kimyasal eldiveni güvenli çıkarmayı öğrenir. Yeni bir kimyasal, makine ya da eldiven modeli devreye girdiğinde bilgilendirme tekrarlanır. Yalıtkan eldivenle gerilime yakın çalışma yalnızca yetkilendirilmiş elektrik personeline bırakılır.

Eldiven, riskin türüne göre seçilir. Avrupa standartlarına uygun eldivenlerde koruma alanı, standart numarası ve piktogramla eldivende ya da ambalajında gösterilir; performans seviyeleri kullanım kılavuzunda yer alır. Genel gereklilikler EN ISO 21420 kapsamındadır. Aşağıdaki tablo genel bir eşleştirmedir; son kararı işyerinin risk değerlendirmesi verir.

Kimyasal eldivenin malzemesi, kimyasalın güvenlik bilgi formu ile üreticinin kimyasal dayanım verileri birlikte okunarak seçilir; bir kimyasala dayanan eldiven başka birine dayanmayabilir. Yalıtkan eldiven, işin gerilim değerine uygun sınıfta olmalıdır. Isı ve kaynak işlerinde asbest içeren eldiven hiçbir şekilde kullanılmaz; asbestin her türlü kullanımı ve piyasaya arzı Türkiye'de 31/12/2010 tarihinden bu yana yasaktır. Eski stokta asbest içerdiğinden şüphelenilen eldiven kullanılmadan ayrılır ve iş güvenliği uzmanına bildirilir.

• Eldiven yalnızca seçildiği işte kullanılır; kaynak eldiveni kimyasal işte, örme iş eldiveni elektrik işinde kullanılmaz.

• Kimyasal eldivenin manşeti iş elbisesinin koluyla örtüşecek şekilde giyilir, sıvının eldiven içine akması önlenir.

• Yalıtkan eldivende mekanik hasar riski varsa üreticinin önerdiği koruyucu dış eldiven üstüne giyilir.

• Delinen, yırtılan, içine sıvı kaçan ya da kimyasala bulanan eldiven derhal değiştirilir.

• Kirli eldivenle yüze, göze, telefona ve ortak yüzeylere dokunulmaz.

• Tek kullanımlık eldiven bir kez kullanılır.

Matkap, torna, freze, taş motoru gibi dönen parçası olan makinelerde eldiven parçaya takılarak eli içeri çekebilir. Eldiven üreticileri, hareketli parçalara dolanma riski bulunan işlerde eldiven giyilmemesini uyarı olarak belirtir. Bu makinelerde eldiven kullanılıp kullanılmayacağı risk değerlendirmesinde ve makinenin kullanım talimatında açıkça yazılır.

Kimyasal ya da biyolojik bulaşma olan eldiven, dış yüzü çıplak ele değmeyecek şekilde aşağıdaki sırayla çıkarılır.

1. 01

   Eldivenli elle diğer eldivenin bilek kısmı dışarıdan tutulur ve eldiven ters çevrilerek çıkarılır.

2. 02

   Çıkarılan eldiven, hala eldivenli olan elin avucunda toplanır.

3. 03

   Çıplak elin parmakları kalan eldivenin manşetinin içine sokulur ve eldiven, ilkini içine alacak şekilde ters çevrilerek çıkarılır.

4. 04

   Eldivenler bulaştığı maddeye uygun atık kabına atılır.

5. 05

   Eller su ve sabunla yıkanır.

Tekrar kullanılabilen kimyasal eldivenler, üreticinin tarifine göre çıkarılmadan önce dıştan durulanır ve kurutulur. Eldivenler güneş ışığından, ısıdan, nemden, elektrik motoru gibi ozon üreten kaynaklardan ve kimyasal buharlardan uzakta, kuru ve serin yerde saklanır. Yalıtkan eldivenler katlanmadan, üzerine yük konmadan kendi kutusunda tutulur. Raf ömrü ve son kullanma tarihi üretici bilgisine göre izlenir.

Eldiven içine kimyasal geçtiğinde eldiven hemen çıkarılır, cilt bol suyla yıkanır ve güvenlik bilgi formundaki ilk yardım bilgisi uygulanır. Kesik, yanık ya da elektrik çarpmasında ilk yardım eğitimi almış kişiye haber verilir, gerekirse 112 aranır. Elektrik çarpan kişiye enerji kesilmeden dokunulmaz.

Yaralanmalar ve eldivenin delinmesi gibi ramak kala olaylar amire ve iş güvenliği uzmanına bildirilir, kayda alınır ve eldiven seçimi gerekirse yeniden değerlendirilir. İş kazasını işveren, 6331 sayılı Kanun gereği kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK'ya bildirir. DEOSGB, KKD ihtiyacının risk değerlendirmesiyle belirlenmesi ve çalışan eğitimleri konusunda işyerlerine destek verir.

• Her işte aynı iş eldiveni kullanılabilir mi?

Kullanılamaz. Örme bir iş eldiveni kesik ve sıyrığa karşı koruyabilir ama kimyasal geçişini ya da elektrik akımını durdurmaz. Eldiven, risk değerlendirmesinde belirlenen riske ve üzerindeki standart işaretine göre seçilir.

• Kimyasal eldivenin değiştirilme zamanı nasıl anlaşılır?

Üreticinin o kimyasal için verdiği dayanım süresi esas alınır. Bu süre dolmadan şişme, sertleşme, renk değişimi ya da delinme görülürse eldiven hemen değiştirilir.

• Kaynak işlerinde hangi eldiven kullanılır?

Sıcak parça ve sıçramaya dayanıklı deri kaynakçı eldiveni kullanılır. Asbest içeren eldivenler yasaktır.

• Dönen makinelerde eldiven kullanımına nasıl karar verilir?

Dolanma riski bulunan makinelerde eldiven ciddi yaralanmaya yol açabilir. Karar, eldiven üreticisinin uyarısı ve makinenin kullanım talimatı dikkate alınarak risk değerlendirmesinde verilir ve çalışanlara yazılı olarak duyurulur.