Alt İşveren (Taşeron) Çalışanları İçin Genel İSG Talimatı

Her işveren kendi çalışanının sağlığı ve güvenliğinden sorumludur. Aynı çalışma alanını birden fazla işveren paylaştığında, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 23. maddesi gereği işverenler iş birliği yapar, faaliyetlerini koordine eder ve riskler konusunda birbirlerini bilgilendirir. Asıl işveren ile alt işveren arasındaki ilişkinin altı aydan uzun sürdüğü durumlarda iş sağlığı ve güvenliği kurullarının koordinasyonu Kanunun 22. maddesindeki esaslara göre yürütülür.

• Asıl işveren, alt işveren çalışanlarının eğitim belgelerini işe başlamadan önce kontrol eder ve işyerine özgü riskleri onlara anlatır.

• Alt işveren, çalışanlarını eğitir, işe uygun KKD'yi sağlar ve sahadaki kurallara uyulmasını izler.

• Saha sorumlusu, çalışma izinlerini düzenler ve ekiplerin işlerinin birbirini tehlikeye sokmamasını sağlar.

• Çalışan, talimatlara ve sahadaki işaretlere uyar; güvensiz bir durumda işi durdurur ve sorumluya haber verir.

Alt işveren çalışanları, Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 2/4/2026-33212) kapsamında eğitilir. Bu yönetmelik 2013 tarihli eski eğitim yönetmeliğinin yerini almıştır.

İşe başlama eğitimi

Fiilen çalışmaya başlamadan önce, uygulamalı ve yüz yüze olarak en az 2 saat verilir; temel eğitim süresinden sayılmaz ve tutanakla belgelenir.

Temel eğitim

İşe başladıktan sonra en kısa sürede, en geç 3 ay içinde tamamlanır; az tehlikelide 8, tehlikelide 12, çok tehlikelide 16 ders saatidir.

Tekrar eğitimi

Çok tehlikelide yılda en az bir, tehlikelide 2 yılda en az bir, az tehlikelide 3 yılda en az bir kez ve her seferinde en az 8 ders saati olarak verilir.

İşyeri değişikliği

Aynı işi başka bir işyerinde yapacak çalışana işe ve işyerine özgü riskler bölümü tekrarlanır, ayrıca işe başlama eğitimi verilir.

Eğitimin maliyeti çalışana yansıtılamaz ve eğitim süresi çalışma süresinden sayılır. Altı aydan uzun süre işten uzak kalana işe dönmeden önce bilgi yenileme eğitimi, iş kazası geçirene işe dönüşte ek eğitim verilir. Vinç, forklift, kaynak ve elektrik gibi işleri yalnızca bu işler için eğitilmiş ve görevlendirilmiş çalışanlar yapar.

• Çalışma izni gerektiren bir işe izinsiz başlamak.

• Sigara içilmesi yasak alanlarda sigara içmek, izinsiz açık alevle çalışmak.

• Alkol ya da uyuşturucu madde etkisi altında işe gelmek.

• Makine koruyucularını, kilitleri ve güvenlik düzeneklerini devre dışı bırakmak.

• Yetki ve eğitim gerektiren makine ve ekipmanları yetkisiz kullanmak.

• İş makinesi, forklift ya da yük üzerinde insan taşımak.

• Şakalaşmak, koşmak, işyerine izinsiz ziyaretçi getirmek.

• Bir kazayı ya da ramak kala olayı gizlemek.

Alt işveren çalışanları asıl işverenin acil durum planına dahildir. Tahliye anonslarına ve acil durum ekiplerinin yönlendirmesine uyar, tatbikatlara katılır, toplanma yerinde yoklama verilmeden alandan ayrılmaz.

Yangını fark eden çalışan çevresindekileri uyarır, alarmı verir ve 112'yi arar ya da arattırır. Eğitim almışsa ve kendini tehlikeye atmadan yapabilecekse başlangıç aşamasındaki yangına uygun söndürücüyle müdahale eder. Elektrikli ekipmandaki yangında mümkünse önce enerji kesilir; elektrikli ekipmana uygun söndürücü (ör. CO₂ ya da kuru kimyevi toz) kullanılır, su ve köpük kullanılmaz. Karbon tetraklorür, ozon tabakasına zarar verdiği ve zehirli olduğu için Ozon Tabakasını İncelten Maddelere İlişkin Yönetmelik ile yasaklanmıştır; bu maddeyi içeren eski bir söndürücü görülürse kullanılmaz ve sorumluya bildirilir.

İş kazası, ramak kala olay ya da tehlikeli durum hemen kendi sorumlusuna ve asıl işverenin İSG birimine bildirilir. Yaralıya ilk yardım eğitimi almış kişi müdahale eder, gerekirse 112 aranır ve olay yeri mümkün olduğunca korunur. 6331 sayılı Kanunun 14. maddesi gereği iş kazasını çalışanın işvereni kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK'ya bildirir. DEOSGB, asıl işveren ve alt işverenlerin eğitim, risk değerlendirmesi ve koordinasyon süreçlerinde destek verir.

• Taşeron çalışanının İSG eğitiminden kim sorumludur?

Her işveren kendi çalışanının eğitiminden sorumludur; bu nedenle eğitimi alt işveren verir. Asıl işveren, alt işveren çalışanlarının eğitim belgelerini kontrol eder ve işe başlamadan önce işyerine özgü riskler hakkında bilgi verir.

• İşe başlama eğitimi ne kadar sürer?

Yeni yönetmeliğe göre işe başlama eğitimi en az 2 saattir ve fiilen çalışmaya başlamadan önce uygulamalı, yüz yüze verilir. Bu süre temel eğitim süresinden sayılmaz; temel eğitim işe başladıktan sonra en geç 3 ay içinde tamamlanır.

• Taşeron çalışanı iş kazası geçirirse bildirimi kim yapar?

Kazayı SGK'ya, kazadan sonraki üç iş günü içinde çalışanın işvereni bildirir. Kaza aynı anda asıl işverenin İSG birimine de haber verilir, böylece inceleme ve düzeltici önlemler birlikte yürütülür.

• Ramak kala olayların da bildirilmesi gerekir mi?

Gerekir. 6331 sayılı Kanun, işverenden ramak kala olayları da kayda almasını ve incelemesini ister. Bu kayıtlar, aynı tehlikenin bir sonraki seferde kazaya dönüşmesini önlemeye yardım eder.